Οι περιλήψεις των εισηγήσεων των ομιλητών της ημερίδας με θέμα Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά: Έχουμε πρόταση, Θέλουμε λύση που πραγματοποιήθηκε στις 17 Μαϊου 2009 είναι οι εξής:

Ι.Α. Τσαλικίδης, καθ. Αρχιτεκτονικής Τοπίου Γεωπονικής Σχολής ΑΠΘ (παρουσίαση εισήγησης)

Δρ. Ι.Δ. Μεταξάς, αρχιτέκτων τοπίου (ΔΠΜΣ ΑΠΘ),

προϊστάμενος τμήματος πρασίνου δήμου Έδεσσας

Ε.Α. Αθανασιάδου, Γεωπόνος Αρχιτεκτονικής Τοπίου,

Υπ. Διδάκτωρ (ΔΠΜΣ ΑΠΘ)

Ο ζωτικός ρόλος του πρασίνου στο αστικό μητροπολιτικό πάρκο της Σταυρούπολης (πρώην Στρατόπεδο Παύλου Μελά) προοπτικές Σχεδιασμού & Διαχείρισης

Το πράσινο αποτελεί σημαντικό περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό Τμήμα του σχεδιαστικού συνόλου των αστικών υπαίθριων χώρων.

Οι οικολογικές, αναψυχικές, εκπαιδευτικές, κοινωνικές και οικονομικές, αλλά και οι θεραπευτικές ιδιότητες του πρασίνου μπορούν να αποτελέσουν το βασικό πυρήνα (βασικές προοπτικές) σχεδιασμού ενός πάρκου σε αστικούς χώρους, όπως αυτό που μπορεί να δημιουργηθεί στο χώρο του πρώην στρατοπέδου του Παύλου Μελά στη Σταυρούπολη.

Η αειφορική διαχείριση αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του αστικού πρασίνου, με κύριο στόχο (α) την εύρεση οικονομικών κονδυλίων για την δημιουργία του αλλά και (β) την εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης συντήρησης του.

Αθανάσιος Νικολαϊδης, Παιδίατρος, Πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου

 Πρόταση Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης για την αξιοποίηση του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά

ΚΥΡΙΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΜΑΣ είναι το γεγονός ότι συμφωνούμε απόλυτα με την πρόταση του ΔΗΜΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ.

Μία πρόταση ενός φορέα υγείας όπως ο Ι.Σ.Θ. πρέπει να έχει να κάνει πρωταρχικά με την ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ αλλά και γενικά της πόλης.

Μία τέτοια πρόταση δεν μπορεί να είναι άλλη από την ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΣΤΟ ΧΩΡΟ. Η μεγάλη αυτή έκταση πρασίνου που πρέπει να δημιουργηθεί θα έχει πολλαπλά και ποικίλα οφέλη με βέβαιη την βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Αυτά τα οφέλη θα είναι η ψυχική ανάταση που θα έχει ο επισκέπτης μέσα στο πράσινο, η κατακράτηση των αιωρούμενων σωματιδίων με το φιλτράρισμα της σκόνης που θα γίνεται, η καταπολέμηση των μικροβίων με το οξυγόνο που θα περιρρέει την ατμόσφαιρα, η μείωση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι στην γύρω περιοχή, η ελάττωση της διάβρωσης του εδάφους.

Άλλα οφέλη που μπορούν να προκύψουν είναι: οι χώροι αναψυχής που μπορεί να δημιουργηθούν, οι περιπατητικές διέξοδοι για τους κατοίκους μακριά από τον απαραίτητο δυστυχώς εχθρό μας το αυτοκίνητο αλλά και για τα παιδιά αθλοπαιδιές ή ακόμη και πρότυπα βιολογικών καλλιεργειών.

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ είναι μια ολοκληρωμένη πρόταση και νομίζουμε η κυριότερη καθώς ΣΚΟΠΕΥΕΙ ΚΑΙ ΜΟΝΟΝ ΣΕ ΑΥΤΗ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ των γύρω αλλά και άλλων περιοχών.

Καθώς η πρόταση περιλαμβάνει και ενότητες που δεν εμπεριέχουν οφέλη μόνο για τους δημότες αλλά και όλων των κατοίκων της Θεσ/νίκης. Γιατί τι άλλο μπορεί να είναι εκτός από τα προαναφερθέντα η δημιουργία Μουσείου του στρατοπέδου, του ερευνητικού κέντρου που προτείνεται, σκηνές θεάτρου και κινηματογράφου, κέντρα εκθέσεων εικαστικών κλπ.;

Σ υ μ π ε ρ α σ μ α τ ι κ ά:

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ είναι ΜΟΝΑΔΙΚΗ εκ των «ουκ άνευ» και βάζοντας και εμείς σαν Ι.Σ.Θ. μια πινελιά στον καμβά πάνω στον οποίο θα εργασθεί ο Δήμος Σταυρούπολης προτείνουμε την Δημιουργία και ενός ΠΕΡΙΠΤΕΡΟΥ ΥΓΕΙΑΣ του οποίου οι δραστηριότητες μπορεί να είναι ποικίλες.

ΣΥΜΦΩΝΟΥΜΕ ΑΠΟΛΥΤΑ ΜΕ ΤΟ ΔΗΜΟ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΡΑΖΟΥΜΕ ΤΑ ΘΕΡΜΑ ΜΑΣ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΔΗΜΑΡΧΟ κ. ΣΕΡΑΣΙΔΗ ΚΑΙ ΣΤΟ Δ.Σ.

Θανάσης Κ. Παππάς, Αρχιτέκτων, Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Αρχιτεκτονικού Έργου του ΤΕΕ/ΤΚΜ (παρουσίαση εισήγησης)

Αξιοποίηση και εξέλιξη του πρώην στρ. Π. Μελά σε μητροπολιτικό πάρκο

 Παρέμβαση: ΔΥΤΙΚΟ  ΤΟΞΟ  ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΩΝ ΣΤΟ Π.Σ.Θ.

Ο σχεδιασμός των στρατοπέδων πρέπει να συνθέτει τα στοιχεία ενός συνολικού σχεδίου, για ευρείες αστικές αναπλάσεις του Π.Σ.Θ. και ιδιαίτερα της δυτικής Θεσσαλονίκης, που θα μετατρέψει τις κατευθύνσεις σε δεσμευτικούς κανόνες, σε αστικό σχέδιο για την Β.Δ. Θεσσαλονίκη.

Ο κατατεμαχισμός των διατιθέμενων χώρων και η αποσπασματική μελέτη-υλοποίηση έργων, ακυρώνει ήδη την προσπάθεια, η οποία πρέπει να είναι ενιαία, με συγκροτημένα δομικά  χαρακτηριστικά  κι ενταγμένη σε μία ευρύτερη διαδικασία αστικών αναπλάσεων στο Π.Σ.Θ.

Για την πολεοδομική-οικιστική αναβάθμιση της περιοχής πρέπει να επικεντρώσουμε

-στην αξιοποίηση-ανάπλαση των στρατοπέδων

-στην ανάδειξη του θαλασσίου μετώπου της περιοχής Μενεμένης-Καλοχωρίου- Λαχανόκηπων-ΟΛΘ

-στην ολοκλήρωση των κυκλοφοριακών υποδομών

-στην υλοποίηση μελετών-έργων στο πλαίσιο του ‘'δυτικού τόξου'', ως ενιαίο κι συνεκτικό  πρόγραμμα, με  στοιχεία αναφοράς και ίσως προαπαιτούμενα:

• Ενιαίο Μητροπολιτικό Φορέα Σχεδιασμού και Διαχείρισης, μέσα από την αλλαγή του Διοικητικού και Αναπτυξιακού Μοντέλου.
• Ένταξη σε ενιαίο σχέδιο βιώσιμης και πράσινης ανάπτυξης, με επανασχεδιασμό με προτεραιότητες, με δυναμικό και υλοποιήσιμο σχέδιο χρηματοδότησης.

ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ Π. ΜΕΛΑ

Το ΤΕΕ/ΤΚΜ έχοντας υπ' όψη τις επελθούσες/επερχόμενες αλλαγές στα πραγματικά δεδομένα και τον σχεδιασμό, τα σημαντικά προβλήματα-πεδία προβληματισμού σημειώνει με έμφαση την ανάγκη διασύνδεσης του γενικότερου κατευθυντήριου Σχεδιασμού με το ειδικότερο πρόβλημα των χωροθετήσεων των δημοσιών εγκαταστάσεων και ελεύθερων χώρων.

Το ΠΣΘ πρέπει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μέλλοντος με ρεαλιστικές αλλά καινοτόμες ιδέες και σύγχρονο αειφορικό αστικό σχεδιασμό.

Υπενθυμίζεται πως έχει επίσης από καιρό και πρόσφατα τοποθετηθεί σταθερά υπέρ της απομάκρυνσης της ΔΕΘ και άλλων εγκαταστάσεων από το κέντρο της πόλης και υπέρ της δημιουργίας ενιαίου κεντρικού Μητροπολιτικού Πάρκου που θα περιλαμβάνει και άλλους χώρους της ευρύτερης περιοχής όπως τους χώρους του Στρατηγείου, τους χώρους των πάρκων, των Μουσείων, χώρους του Campus του ΑΠΘ και άλλα.

Όμως, εκτός από το κεντρικό Μητροπολιτικό Πάρκο, μητροπολιτικού επιπέδου δημόσιοι ελεύθεροι χώροι και Πάρκα μπορούν να θεωρηθούν μια σειρά σημαντικών αστικών και περιαστικών χώρων όπως: χώροι του λιμανιού, χώροι στρατοπέδων, σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι, ολόκληρο το  μέτωπο της παραλίας, περιοχές  Δυτικού και Ανατολικού Τόξου, το Σέιχ-Σου, το φράγμα της Θέρμης, η μέλλουσα να διαμορφωθεί χωματερή των Ταγαράδων, αλλά και πολλοί άλλοι μεγάλοι ακόμα αδιαμόρφωτοι και άγνωστοι στο κοινό χώροι σε όλη την περιαστική περιοχή του ΠΣΘ.

Νέοι χώροι που δεν υπάρχουν σήμερα μπορούν και πρέπει να προβλεφθούν σε περιοχές εκτεταμένης αστικής ανάπλασης (πχ Λαχανόκηπους ή την ζώνη των γραμμών του ΟΣΕ).

Η χωροθέτηση σημαντικών Δημόσιων Κοινωνικών Υποδομών όσο και η χωροθέτηση σημαντικών Δημόσιων Ελεύθερων Χώρων, πρέπει πλέον να εξετάζονται σε αλληλεξάρτηση κάτω από πρίσμα της αειφορικής οργάνωσης του αστικού χώρου

Οι χωροθετήσεις πρέπει να εξετάζονται στα πλαίσια μιας Μητροπολιτικής και όχι στενά αστικής Θεσσαλονίκης,  όπως σε γενικές γραμμές προτείνεται στα σενάρια του ΥΠΕΧΩΔΕ για το Ρυθμιστικό. Πρέπει να εξετάζονται υπό το πρίσμα μιας Μητροπολιτικής Αυτοδιοίκησης.

Με βάση τα παραπάνω οι θεμελιωμένες προτάσεις για την διαδικασία ανάπτυξης κι διαχείρισης μιας τοπικής στρατηγικής για τη Β.Δ. Θεσσαλονίκη για τις τέσσερις τοποθεσίες του δυτικού τόξου, οριοθετούν το στρ. Π. Μελά ως Μητροπολιτικό πάρκο, ως χώρο αναφοράς για συλλογικές δραστηριότητες όλων των πολιτών.

Οι ενότητες ιστορικός χώρος/φυσικός χώρος/αστικός χώρος επισημαίνονται και αναλύονται στις διαδοχικές προτάσεις για την σύνταξη τευχών για την διενέργεια διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, που συνιστά την βάση για την όποια μελετητική εξειδίκευση και υλοποίηση. 

Οι πρωτοβουλίες του Δήμου Σταυρούπολης, οι προτάσεις κι επεξεργασίες για το μητροπολιτικό πάρκο εγγράφονται ως θετικά βήματα για την υλοποίηση των στόχων που αναφέρθηκαν για την αναζωογόνηση και μετασχηματισμό της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης με όραμα και σχεδιασμό.

Η ολοκληρωμένη μελετητική προσέγγιση και υλοποίηση πολεοδομικών-αρχιτεκτονικών διαγωνισμών αποτελεί το ωφέλιμο και σταθερό εργαλείο, ώστε όλες αυτές οι περιοχές να αποτελέσουν πεδίο έκφρασης των σύγχρονων αρχιτεκτονικών τάσεων και η δυτική Θεσσαλονίκη τόπο ανάπτυξης μιας νέας προβληματικής για το μετασχηματισμό ολόκληρης της μητροπολιτικής περιοχής και κυρίως αυτών που σήμερα θεωρούνται γκρίζες ζώνες του πολεοδομικού συγκροτήματος.

Μαίρη Ανανιάδου-Τζημοπούλου (παρουσίαση εισήγησης)

Αρχιτέκτων Τοπίου DPLG, Δρ ΠΣ, Καθηγήτρια ΑΠΘ,

Διευθύντρια ΔΠΜΣ Αρχιτεκτονική Τοπίου, Συντονιστής Συμβουλίου Περιβάλλοντος ΑΠΘ

Στρατόπεδα- Πάρκα: ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ  ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ της Θεσσαλονίκης

Παρουσιάζονται στην εισήγηση

Η πρόταση συγκαταλέγεται ανάμεσα στις νέες διεθνώς στρατηγικές για τον εκσυγχρονισμό των χωρικών δομών, την προστασία του περιβάλλοντος, την αειφορική ανάπτυξη και βιωσιμότητα των πόλεων.

Υποστηρίζεται από το «Στρατηγικό και Επιχειρησιακό Σχέδιο για το πράσινο στη Θεσσαλονίκη» του ΟΡΘΕ - ΑΠΘ, σύμφωνα με το οποίο τα στρατόπεδα - αστικά πάρκα, είναι μοναδικοί εναπομείναντες, φυσικά υπολειμματικοί, ελεύθεροι χώροι που μπορούν, με κατάλληλη διαμόρφωση, να καλύψουν την προοπτική απόκτησης του απαραίτητου, φυσικά και κοινωνικά, χώρου πράσινου στον ιστό της πόλης. Αποτελούν συνεπώς και την τελευταία ευκαιρία της. «Θα πρέπει να αποτραπεί με κάθε τρόπο, είτε η δόμηση με αντιπαροχή, είτε ο κατακερματισμός των εκτάσεών τους και παραχώρηση τμημάτων σε όμορους δήμους ή άλλους φορείς προς οικοδόμηση ή ανέγερση ειδικών εγκαταστάσεων όπως σχολικές, υγείας, πανεπιστημιακές, αθλητικές κ.α. με την συνήθη υποκριτική εξαγγελία για τη διαμόρφωση και μεγάλου χώρου πρασίνου ή πάρκου. Είναι επείγουσα η θεσμική κατοχύρωση σε χώρους πρασίνου όλων των στρατοπέδων, σε όλη τους την έκταση, ως σύγχρονα μεγάλα αστικά, μερικά και μητροπολιτικής εμβέλειας πάρκα, με την επανάχρηση υφιστάμενου μόνο κτιριακού δυναμικού για στεγασμένες υποστηρικτικές δραστηριότητες και απαγόρευση νέας δόμησης». Το στρατηγικό και επιχειρησιακό σχέδιο είναι εφικτό και απαραίτητο για την πόλη, για την αποκατάσταση και ανακούφιση του υπερδομημένου χώρου της. Οφείλει να τεθεί προς εφαρμογή, με την κατάλληλη φυσικά πολιτική βούληση.

Η πρόταση «Τα στρατόπεδα - σύγχρονα αστικά πάρκα της Θεσσαλονίκης», έχει κοινωνικά ωριμάσει, καθώς: